# Yerba mate - co to jest, jak parzyć i jaką wybrać

Źródło: https://www.ekochatka.pl/content/85-yerba-mate-jak-parzyc-rodzaje-dla-poczatkujacych
Ścieżka: Strona główna > Blog > Yerba mate - co to jest, jak parzyć i jaką wybrać

**Yerba mate** to suszone i rozdrobnione liście oraz młode gałązki ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), który rośnie w Ameryce Południowej. Zalewa się je gorącą, ale nie wrzącą wodą i pije jako napar o ziołowo-trawiastym smaku. Zawiera kofeinę, dlatego bywa wybierana zamiast kawy lub herbaty.

## Co to jest yerba mate i z czego się ją robi

Yerba mate powstaje z liści i młodych gałązek ostrokrzewu paragwajskiego, zimozielonego drzewa z rodziny ostrokrzewowatych. Uprawia się go głównie w Argentynie, Paragwaju, Brazylii i Urugwaju, gdzie napar z jego liści jest napojem codziennym i towarzyskim. Słowo "mate" pochodzi z języka keczua i oznacza naczynie do picia, a "yerba" to po hiszpańsku ziele.

Po zbiorze liście i cienkie gałązki są krótko podsuszane, potem suszone, rozdrabniane i często sezonowane. Część yerb suszy się w dymie, więc mają lekko dymną nutę, inne gorącym powietrzem. Informację o tym znajdziesz zwykle na opakowaniu.

W suszu oprócz kofeiny (nazywanej też mateiną) są niewielkie ilości teobrominy oraz związki polifenolowe. Niesłodzona yerba mate ma praktycznie zero kalorii i może być częścią zróżnicowanej diety. W kategorii [yerba mate](https://www.ekochatka.pl/626-yerba-mate) w naszym sklepie znajdziesz zarówno yerbę sypką, jak i w saszetkach, także w wersji BIO, czyli z upraw ekologicznych.

## Jak parzyć yerba mate: temperatura, ilość suszu, zalewanie

Yerba mate zalewa się wodą o temperaturze około 70-80°C, nigdy wrzątkiem. Zbyt gorąca woda spala liście, a napar staje się gorzki i cierpki. Bez termometru zagotowaną wodę odstaw na kilka minut. Ilość suszu zależy od sposobu parzenia:

| Sposób | Ilość suszu | Woda | Czas |
| --- | --- | --- | --- |
| Matero z bombillą | 1/2-2/3 naczynia, zwykle około 30-50 g | 70-80°C, małymi porcjami | pijesz na bieżąco, dolewasz |
| Kubek, zaparzacz lub dzbanek z tłokiem | około 5-10 g (1-2 łyżki stołowe) na 250 ml | 70-80°C, cały napar naraz | około 3-5 minut |
| Saszetka | 1 saszetka na kubek | 70-80°C | według opakowania, zwykle 3-5 minut |

Tradycyjne parzenie w matero krok po kroku:

1. Wsyp yerba mate do matero do około połowy lub dwóch trzecich wysokości.
2. Zakryj otwór dłonią, odwróć naczynie i lekko potrząśnij, aby drobny pył przesunął się na wierzch.
3. Ustaw matero pod kątem około 45°, aby susz utworzył pochyłą ściankę, a po drugiej stronie powstało puste zagłębienie.
4. Wlej do zagłębienia odrobinę chłodnej lub letniej wody i poczekaj około minuty, aż susz nasiąknie.
5. Wsuń bombillę filtrem do dna w zagłębienie i nie przesuwaj jej podczas picia.
6. Zalewaj wodą o temperaturze 70-80°C małymi porcjami, zawsze w zagłębienie, i pij powoli.

Produkty z tego poradnika

[Herbatka Yerba Mate z Miętą i Limonką BIO 40 g - Clipper](https://www.ekochatka.pl/19407-herbatka-yerba-mate-z-mieta-i-limonka-bio-40-g-clipper.html) 13,59 zł 33,98 zł/100 g [Yerba Mate BIO 50 g - Dary Natury](https://www.ekochatka.pl/152-yerba-mate-bio-50-g-dary-natury.html) 9,59 zł 19,18 zł/100 g [Bombilla Łyżeczkowa Liza ze Stali Nierdzewnej 19 cm - Yerba Mate Green](https://www.ekochatka.pl/3554-bombilla-lyzeczkowa-liza-ze-stali-nierdzewnej-19-cm-yerba-mate-green.html) 21,89 zł [Yerba Mate Green Mas Energia Guarana 400 g - Yerba Mate Green](https://www.ekochatka.pl/14388-yerba-mate-green-mas-energia-guarana-400-g-yerba-mate-green.html) 32,69 zł 81,73 zł/kg

## Rodzaje yerba mate: elaborada con palo, despalada, smakowe, zielona i prażona

Podstawowy podział yerba mate dotyczy składu suszu: elaborada con palo zawiera liście z dodatkiem kawałków gałązek, a despalada prawie same liście.

| Rodzaj | Co zawiera | Smak | Uwagi |
| --- | --- | --- | --- |
| Elaborada con palo | liście i drobne kawałki gałązek | łagodniejszy, mniej gorzki | mniej pyłu, często wybierana na początek |
| Despalada | liście bez gałązek, więcej drobnego pyłu | intensywniejszy, wyraźniej gorzki | pył może zatykać bombillę |
| Smakowa | yerba z dodatkiem owoców, ziół lub aromatów | zależy od dodatków | sprawdź skład i zawartość kofeiny |
| Zielona (nieprażona) | liście suszone bez prażenia | świeży, trawiasty, wyrazisty | typowa do picia w matero |
| Prażona | liście poddane prażeniu | ciemniejszy napar, nuty palone, łagodniejszy | bywa parzona w kubku jak herbata |

Yerba smakowa to susz z dodatkiem owoców, ziół, przypraw lub aromatów, na przykład cytryny, mięty czy mango. Dodatek guarany może zwiększać ilość kofeiny, więc sprawdzaj etykietę. Zielona i prażona różnią się obróbką liści: zielona jest nieprażona i ma świeży, trawiasty smak, a prażona ma ciemniejszą barwę, nuty palone i mniej wyczuwalną gorycz. To nie to samo co zielona herbata, bo yerba mate pochodzi z innej rośliny.

## Jaka yerba mate dla początkujących

Na początek dobrym wyborem jest łagodna yerba elaborada con palo, bez intensywnych dodatków, w małym opakowaniu. Ma mniej pyłu, rzadziej zatyka bombillę i jest zwykle mniej gorzka niż despalada.

- Kup małe opakowanie lub zestaw próbek, aby porównać kilka smaków, zanim sięgniesz po większą paczkę.
- Zacznij od yerby bez guarany i bez mocnych dodatków, a intensywniejsze rodzaje zostaw na później.
- Jeśli wolisz lżejsze smaki, wypróbuj yerbę z cytrusami lub miętą, a jeśli chcesz poznać tradycyjny smak, wybierz yerbę bez dodatków.
- Jeżeli nie masz jeszcze matero, wybierz zestaw startowy z matero i bombillą albo yerbę w saszetkach do zaparzenia w kubku.
- Daj sobie kilka podejść: smak yerby bywa nietypowy, a technika parzenia wymaga wprawy.

W [ofercie yerba mate](https://www.ekochatka.pl/626-yerba-mate) są m.in. produkty marek Yerba Mate Green, Yerbador i Dary Natury oraz zestawy startowe i zestawy próbek.

## Ile kofeiny ma yerba mate w porównaniu z kawą i herbatą

Napar z yerba mate zawiera zwykle około 30-80 mg kofeiny w kubku 250 ml, czyli mniej więcej między czarną herbatą a kawą parzoną. Poniższe wartości są orientacyjne:

| Napój | Porcja | Kofeina (około) |
| --- | --- | --- |
| Kawa parzona | 200 ml | 80-120 mg |
| Herbata czarna | 250 ml | 30-50 mg |
| Herbata zielona | 250 ml | 20-40 mg |
| Yerba mate (napar w kubku) | 250 ml | 30-80 mg |

Zawartość kofeiny zależy od rodzaju suszu, jego ilości, temperatury wody i czasu parzenia. W matero używasz więcej suszu i zalewasz go wielokrotnie, więc łączna ilość kofeiny w całej porcji bywa większa niż w jednym kubku. Yerba z dodatkiem guarany zawiera dodatkowe źródło kofeiny, dlatego zawsze sprawdź etykietę.

Dla zdrowych dorosłych ogólnie przyjmuje się, że do około 400 mg kofeiny dziennie ze wszystkich źródeł mieści się w granicach bezpieczeństwa. Osoby w ciąży, karmiące piersią, z chorobami serca lub nadciśnieniem, wrażliwe na kofeinę oraz przyjmujące leki powinny skonsultować picie yerba mate z lekarzem.

Jeśli porównujesz napoje z kofeiną, zajrzyj też do działu [herbaty](https://www.ekochatka.pl/504-herbaty), w tym do [herbaty zielonej](https://www.ekochatka.pl/623-herbata-zielona) i [matchy](https://www.ekochatka.pl/625-matcha), czyli sproszkowanej zielonej herbaty.

## Akcesoria do yerba mate: matero (tykwa), bombilla, kubek i zaparzacz

Do tradycyjnego picia potrzebujesz matero (tykwy) i bombilli, ale yerba mate można też zaparzać w kubku, zaparzaczu lub dzbanku z tłokiem.

- **Matero (tykwa)** - naczynie na susz i wodę. Tradycyjnie robi się je z wysuszonej tykwy, ale są też matero ceramiczne, drewniane, szklane i stalowe. Nowe matero z tykwy trzeba przed pierwszym użyciem przygotować, zwykle pozostawiając w nim wilgotną, zużytą yerbę na około dobę; ceramiczne wystarczy umyć.
- **Bombilla** - metalowa rurka z filtrem na dole, przez którą pijesz sam napar bez suszu. Filtr może być sprężynowy, dziurkowany lub łyżeczkowy, czyli z rozszerzonym końcem w kształcie łyżeczki. Stal nierdzewna jest łatwa w myciu.
- **Kubek lub zaparzacz** - wsyp około 5-10 g yerby na 250 ml, zalej wodą 70-80°C i odcedź po 3-5 minutach. Drobny susz może przechodzić przez sitko, więc potrzebny jest gęsty zaparzacz.
- **Saszetki** - yerba mate w saszetkach zaparza się jak herbatę, według instrukcji na opakowaniu.

Po każdym piciu opróżnij matero, opłucz je i wysusz. Wilgotna, zużyta yerba szybko pleśnieje. Bombillę przepłucz ciepłą wodą lub wyczyść szczoteczką.

## Ile razy można zalewać yerba mate

W matero yerba mate zalewa się zwykle około 8-15 razy, a w kubku lub zaparzaczu 2-3 razy. Pierwsze zalewania dają najmocniejszy smak, kolejne są coraz łagodniejsze.

Susz jest zużyty, gdy napar robi się wodnisty, blady i prawie bez smaku. Liczba zalań zależy od rodzaju yerby, stopnia zmielenia i temperatury wody. Kilka wskazówek:

- Zalewaj wodą o stałej temperaturze 70-80°C, wygodnie jest trzymać ją w termosie.
- Nie zalewaj całej powierzchni suszu, tylko zagłębienie przy bombilli.
- Pamiętaj, że przy wielu zalaniach łączna ilość wypitej kofeiny rośnie.

## Tereré, czyli yerba mate na zimno

Tereré (pisane też terere) to yerba mate zalewana zimną wodą, pita przez bombillę, zwykle z lodem, sokiem z cytrusów lub ziołami. Pochodzi z Paragwaju i jest popularna w upalne dni. Do przygotowania nadaje się zwykła yerba, także z nutą cytrusową lub miętową.

**Składniki na 1 porcję:**

- około 30 g yerba mate (mniej więcej połowa szklanki lub matero o pojemności 300-350 ml)
- około 500 ml bardzo zimnej wody
- sok z 1/2 limonki lub 1/4 cytryny (około 1-2 łyżki)
- 3-4 listki świeżej mięty (opcjonalnie)
- kilka kostek lodu (opcjonalnie)

**Przygotowanie:**

1. Nasyp yerbę do szklanki lub matero do połowy wysokości, zakryj dłonią i potrząśnij, aby pył zebrał się na wierzchu.
2. Przechyl naczynie, wlej odrobinę zimnej wody i poczekaj około minuty, aż susz nasiąknie.
3. Wsuń bombillę filtrem do dna, w wilgotną stronę suszu.
4. W dzbanku wymieszaj zimną wodę z sokiem cytrusowym, miętą i lodem.
5. Zalewaj małymi porcjami przygotowaną wodą, tylko w zagłębienie przy bombilli, i pij od razu.
6. Dolewaj, aż napar straci smak. Po piciu od razu umyj naczynie i bombillę.

## Jak przechowywać yerba mate

Yerba mate przechowuj w suchym, chłodnym i ciemnym miejscu, w szczelnie zamkniętym opakowaniu lub pojemniku. Susz chłonie wilgoć i obce zapachy, dlatego liczy się szczelność opakowania.

- Po otwarciu przesyp yerbę do szczelnego słoika lub zamknij opakowanie zamkiem strunowym.
- Trzymaj ją z dala od światła, pary znad czajnika i intensywnie pachnących produktów.
- Nie przechowuj jej w lodówce, bo po wyjęciu skrapla się na niej wilgoć.
- Zużyj ją w ciągu kilku miesięcy po otwarciu, aby zachować aromat, i sprawdź termin przydatności na opakowaniu.
- Nie używaj yerby, jeśli ma pleśń albo stęchły zapach.

## Najczęściej zadawane pytania

### Czy można pić yerba mate codziennie?

Zdrowi dorośli mogą włączyć yerba mate do codziennej diety, pamiętając o zawartości kofeiny. Wlicz ją do dziennego bilansu razem z kawą i herbatą: ogólnie przyjmuje się limit około 400 mg kofeiny na dobę. Osoby w ciąży, z chorobami przewlekłymi lub przyjmujące leki powinny wcześniej skonsultować się z lekarzem.

### Czy yerba mate trzeba parzyć w matero?

Nie. Yerba mate możesz zaparzyć w kubku, zaparzaczu, dzbanku z tłokiem lub w saszetce, jak herbatę. Użyj wody o temperaturze około 70-80°C i parz 3-5 minut. Matero i bombilla dają tradycyjny sposób picia z wielokrotnym zalewaniem, ale nie są niezbędne na początek.

### Dlaczego yerba mate jest gorzka?

Gorycz jest naturalną cechą yerba mate, ale wzmacnia ją zbyt gorąca woda, zbyt długie parzenie w kubku oraz intensywniejsza yerba despalada. Obniż temperaturę do około 70-80°C, wybierz yerbę elaborada con palo lub prażoną i nie zalewaj całej powierzchni suszu naraz. Gorycz łagodzą też dodatki, na przykład cytrusy.

### Czy yerba mate można pić na zimno?

Tak. Zimna yerba mate to tereré: susz zalewa się zimną wodą, często z lodem, sokiem z cytrusów lub miętą. Można też zaparzyć ją klasycznie, schłodzić w lodówce i podać z lodem. Smak jest zwykle łagodniejszy niż w wersji gorącej.

## Zobacz w sklepie

- [Yerba mate](https://www.ekochatka.pl/626-yerba-mate)
- [Herbaty](https://www.ekochatka.pl/504-herbaty)
- [Herbata zielona](https://www.ekochatka.pl/623-herbata-zielona)
- [Matcha](https://www.ekochatka.pl/625-matcha)

---
Ekochatka.pl - sklep z żywnością ekologiczną, wysyłka w Polsce. Przewodnik dla asystentów: https://www.ekochatka.pl/llms.txt
Wyszukiwarka produktów: https://www.ekochatka.pl/szukaj?s={fraza}&format=md (wyniki w Markdown; kolejne strony &page=2)