Daktyle suszone - odmiany, wartości odżywcze i użycie

Daktyle to owoce palmy daktylowej (Phoenix dactylifera), sprzedawane najczęściej w formie suszonej. Są bardzo słodkie i miękkie, a około dwóch trzecich ich masy stanowią naturalnie obecne cukry. Najpopularniejsze odmiany to duże, miękkie medjool oraz mniejsze, bardziej zwarte deglet nour. Używa się ich jako przekąski, składnika wypieków i naturalnego słodzidła.

Skąd pochodzą daktyle i jak rosną

Daktyle pochodzą z palmy daktylowej, która rośnie w ciepłym i suchym klimacie Bliskiego Wschodu oraz Afryki Północnej. Uprawia się ją od kilku tysięcy lat. Dziś owoce trafiają na rynek między innymi z Tunezji, Algierii, Egiptu, Iranu, Arabii Saudyjskiej, Izraela i Jordanii, a także z Kalifornii i Arizony w Stanach Zjednoczonych.

Palma dorasta zwykle do około 20-25 m, a owoce rosną w dużych kiściach. Po zbiorze owoce są sortowane i częściowo suszone, a stopień wysuszenia decyduje o tym, czy daktyl jest miękki i wilgotny, czy bardziej zwarty. Nazwa daktyla pochodzi od greckiego słowa daktylos, oznaczającego palec. Na Bliskim Wschodzie daktyle od wieków należą do codziennego jadłospisu. Świeże owoce są delikatne i szybko tracą jakość, dlatego do Polski trafiają głównie daktyle suszone lub częściowo podsuszone.

Odmiany daktyli: medjool i deglet nour

W sklepach najczęściej spotkasz dwie odmiany. Medjool jest duży, miękki i wilgotny, o smaku przypominającym karmel. Deglet nour jest mniejszy, bardziej zwarty i lekko sprężysty, a jego smak jest delikatniejszy, miodowy. Rzadziej trafiają się odmiany takie jak khalas, sukkari czy zahidi.

Różnica ma znaczenie w kuchni. Medjool łatwo zamienić w gładką pastę, a deglet nour lepiej zachowuje kształt po pokrojeniu i podczas pieczenia. Oba rodzaje można jeść prosto z opakowania.

Wartości odżywcze daktyli

Suszone daktyle dostarczają około 280 kcal w 100 g, głównie z węglowodanów. Poniższe dane są przybliżone i typowe dla tego rodzaju produktu. Dokładne wartości zawsze podaje etykieta konkretnego opakowania.

Poza węglowodanami daktyle zawierają błonnik i minerały, przede wszystkim potas, a także magnez, miedź i mangan. Witaminy z grupy B występują w nich w niewielkich ilościach, a witamin A i C w owocach suszonych jest śladowo, więc daktyli nie należy traktować jako źródła tych witamin. Zawartość składników zależy od odmiany, dojrzałości owocu i sposobu suszenia. Różnice w wartościach odżywczych między odmianami są niewielkie i zależą też od stopnia wysuszenia owocu.

Warto też powiedzieć wprost, że daktyle są bardzo słodkie. Cukry występują w owocu naturalnie, ale to nadal cukry, a suszenie zagęszcza je w małej objętości. Już niewielka garść dostarcza sporo węglowodanów.

Ile daktyli to jedna porcja

Nie ma jednej ilości odpowiedniej dla wszystkich. Kieruj się porcją podaną przez producenta na etykiecie, zwykle wyrażoną w gramach lub w sztukach. Dla orientacji: 30 g daktyli to około 85 kcal i około 20 g cukrów, a jedna duża sztuka medjool o masie około 25 g to około 70 kcal.

Daktyle są lepkie i kaloryczne, więc łatwo zjeść ich więcej, niż się planuje. Odmierzenie porcji przed jedzeniem, na przykład do małej miseczki, pozwala łatwiej trzymać się ilości z etykiety. Jeśli dietę ustala dla Ciebie lekarz lub dietetyk, ilość daktyli warto uzgodnić z nim.

Daktyle jako słodzidło w kuchni

Daktyle słodzą potrawy, a przy tym nadają im wilgotność i karmelowy posmak. Najprostszy sposób to pasta daktylowa: daktyle bez pestek zalewa się gorącą wodą na około 10 minut, a potem miksuje na gładką masę. Ilość wody zależy od tego, do czego pasta ma służyć.

Pasta daktylowa przechowywana w szczelnym słoiku w lodówce nadaje się do użycia przez kilka dni.

Do zastąpienia cukru w ciastach możesz zacząć od proporcji około 1:1 wagowo, czyli 100 g pasty za 100 g cukru, jednocześnie zmniejszając ilość płynu w przepisie o kilka łyżek. Wypiek wyjdzie ciemniejszy, wilgotniejszy i o wyraźnym smaku daktyli. Nie każdy przepis da się tak zmienić, dlatego na początek wybierz proste wypieki, takie jak ciastka, muffinki lub ciasto bananowe.

Inne sposoby użycia daktyli w kuchni:

• posiekane deglet nour do owsianki, jogurtu lub sałatki z kaszą
• medjool bez pestki nadziewane masłem orzechowym lub serkiem
• dodatek do koktajli i kremów, miksowany z mlekiem lub napojem roślinnym
• składnik wytrawnych dań, na przykład duszonych potraw z warzywami i przyprawami korzennymi
• dodane do domowej granoli po upieczeniu, aby się nie przypaliły
• baza domowych kulek i batonów, opisanych w przepisie poniżej

Przepis: domowe batony daktylowe z orzechami

Domowe batony z daktyli nie wymagają pieczenia. Z podanych składników wychodzi 8 kawałków, a przygotowanie zajmuje około 20 minut plus czas schładzania.

Składniki:

• 200 g daktyli medjool bez pestek
• 100 g orzechów, na przykład migdałów lub orzechów włoskich
• 50 g płatków owsianych
• 30 g nasion i pestek, na przykład słonecznika i dyni
• 1 łyżeczka cynamonu
• szczypta soli
• 1-2 łyżki wody, jeśli masa jest zbyt sucha

Przygotowanie:

1. Sprawdź, czy w daktylach nie ma fragmentów pestek. Jeśli owoce są twarde, zalej je gorącą wodą na 10 minut, odsącz i osusz.
2. Orzechy zmiksuj krótko na grubą kruszonkę, a nasiona zostaw w całości.
3. Daktyle zmiksuj z cynamonem i solą na lepką masę.
4. Dodaj orzechy, płatki i nasiona, a następnie wymieszaj dokładnie dłonią. Jeśli masa się kruszy, dołóż 1-2 łyżki wody.
5. Formę o wymiarach około 16 x 16 cm wyłóż papierem do pieczenia i mocno dociśnij do niej masę.
6. Schładzaj w lodówce co najmniej 1-2 godziny, a potem pokrój na 8 kawałków.

Batony przechowuj w szczelnym pojemniku w lodówce, do około tygodnia. Zamiast cynamonu możesz dodać kakao lub startą skórkę pomarańczy.

Jak wybrać daktyle

Przy wyborze daktyli sprawdź kilka rzeczy:

• Skład: powinien obejmować wyłącznie daktyle. Zdarza się, że daktyle są powlekane olejem lub syropem, więc warto to sprawdzić.
• Certyfikat: w produktach ekologicznych szukaj zielonego liścia UE i numeru jednostki certyfikującej. Znak potwierdza uprawę zgodną z zasadami rolnictwa ekologicznego, bez syntetycznych pestycydów.
• Wygląd i zapach: owoce powinny być jednolite, nieprzesuszone i pachnieć słodko. Drobne białe kryształki na skórce to zwykle wykrystalizowany cukier, natomiast nalot pleśni lub kwaśny zapach oznaczają, że owoców nie należy jeść.
• Pestka: daktyle bez pestek wygodniej miksować, ale mogą zawierać drobne fragmenty pestek, więc jedz je ostrożnie.
• Odmiana: do past i nadzień wybierz miękkie medjool, do krojenia i pieczenia deglet nour.
• Opakowanie: powinno być szczelne, bez uszkodzeń i śladów wilgoci wewnątrz.

W ofercie sklepu znajdziesz ekologiczne suszone daktyle. Inne słodkie produkty znajdziesz w kategorii słodycze i przekąski.

Jak przechowywać daktyle

Zamknięte opakowanie daktyli trzymaj w chłodnym, suchym i ciemnym miejscu, z dala od źródeł ciepła. Po otwarciu przełóż owoce do szczelnego pojemnika, który ograniczy wysychanie i dostęp owadów. Miękkie daktyle, zwłaszcza medjool, po otwarciu warto trzymać w lodówce.

Daktyle można też zamrozić w szczelnym pojemniku, nawet na kilka miesięcy. Rozmrażają się szybko w temperaturze pokojowej. Zawsze obowiązuje termin przydatności podany na opakowaniu.

Wyrzuć daktyle, które mają nalot pleśni, kwaśny lub alkoholowy zapach albo ślady owadów. Jeśli owoce po prostu zaschły i stwardniały, można je jeszcze wykorzystać: zalej gorącą wodą na kilka minut albo zmiksuj na pastę.

Daktyle a informacje z internetu

W internecie daktylom przypisuje się różne działania. Dla daktyli nie ma zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych, a sklep nie przypisuje im właściwości leczniczych. Traktujemy je jako produkt spożywczy: słodką przekąskę dostarczającą energii z węglowodanów i składnik wypieków. W razie dolegliwości trzeba zgłosić się do lekarza.

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się medjool od deglet nour?

Medjool jest większy, miękki, wilgotny i karmelowy w smaku, więc dobrze nadaje się do jedzenia prosto z opakowania i do robienia past. Deglet nour jest mniejszy, bardziej zwarty i delikatniejszy w smaku, dlatego chętniej używa się go do pieczenia, siekania i dodawania do dań.

Ile kalorii mają daktyle?

Suszone daktyle mają około 280 kcal w 100 g, czyli około 85 kcal w porcji 30 g. Jedna duża sztuka medjool to około 70 kcal. Są to wartości przybliżone, dlatego dla konkretnego produktu sprawdź dane w tabeli wartości odżywczych na etykiecie.

Czy daktyle mogą zastąpić cukier w wypiekach?

W wielu prostych przepisach tak. Zamiast cukru użyj pasty daktylowej w proporcji około 1:1 wagowo i zmniejsz ilość płynu o kilka łyżek. Ciasto będzie ciemniejsze i będzie miało smak daktyli. Pamiętaj, że daktyle same zawierają dużo naturalnych cukrów.

Czy pestki daktyli można jeść?

Nie, pestka jest bardzo twarda i nie nadaje się do jedzenia. Wyjmij ją przed zjedzeniem lub miksowaniem. W daktylach sprzedawanych bez pestek mogą czasem zostać drobne fragmenty pestek, dlatego owoce warto przekroić lub jeść ostrożnie, zwłaszcza dzieciom.

Jak zmiękczyć twarde lub zaschnięte daktyle?

Zalej daktyle gorącą wodą i odstaw na 10-15 minut, a potem odsącz i osusz. Jeśli mają zostać zmiksowane, woda z moczenia może posłużyć do regulowania konsystencji pasty. Daktyle z upływem czasu wysychają, więc po otwarciu przechowuj je w szczelnym pojemniku.

Jak długo można przechowywać daktyle?

Zamknięte opakowanie przechowuje się do terminu przydatności podanego na etykiecie, w chłodnym i suchym miejscu. Po otwarciu miękkie daktyle trzymaj w lodówce w szczelnym pojemniku, a jeśli chcesz je zachować dłużej, zamroź je na kilka miesięcy. Wyrzuć owoce z pleśnią lub kwaśnym zapachem.