Probiotyki dla dzieci - szczepy, CFU i etykieta

Probiotyki dla dzieci to najczęściej suplementy diety z żywymi kulturami bakterii, oznaczane na etykiecie nazwą szczepu i liczbą CFU. Nie są lekiem, a dla kultur bakterii nie ma w UE zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych. Wyjaśniamy, jak czytać etykietę i jak przechowywać produkt. O podaniu dziecku decyduje pediatra.

Czym są probiotyki i produkty fermentowane?

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, najczęściej bakterie, występujące pod nazwą konkretnego szczepu. Znajdziesz je w suplementach diety w postaci kropli, saszetek, proszków i kapsułek oraz w niektórych produktach spożywczych, na przykład w wybranych mlekach modyfikowanych.

Produkty fermentowane to osobna grupa. Powstają, gdy bakterie lub drożdże przekształcają składniki surowca, na przykład cukry mleka albo warzyw, w kwasy i inne związki. Tak powstają kefir, jogurt naturalny, kwaśne mleko, kiszona kapusta i ogórki kiszone. Zawierają kultury bakterii, ale nie każdy z nich nazywa się probiotykiem. O probiotyku mówi się zwykle wtedy, gdy producent podaje konkretny szczep i jego ilość.

Dla kupującego różnica jest praktyczna. Suplement diety ma na etykiecie nazwę szczepu, liczbę CFU, zalecaną porcję i grupę wiekową. Produkt fermentowany ma zwykle wykaz składników i informację o żywych kulturach. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety.

Czy podawać dziecku probiotyk?

O tym, czy dziecko powinno dostać probiotyk, decyduje pediatra, a nie sklep ani opinie z internetu. Lekarz zna wiek dziecka, jego stan i przyjmowane leki, więc tylko on może ocenić, czy suplement wchodzi w grę i w jakiej porcji.

Dla kultur bakterii nie ma w Unii Europejskiej zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych. Dlatego sklep nie przypisuje probiotykom właściwości leczniczych i nie opisuje, na co miałyby działać. W internecie łatwo znaleźć obietnice, ale nie należy na nich opierać decyzji o podaniu dziecku suplementu.

Jeśli dziecko ma jakiekolwiek dolegliwości, trzeba zgłosić się do lekarza. Suplement diety nie zastępuje wizyty u pediatry. Nie zmieniaj też zaleceń lekarza na własną rękę.

Co oznaczają nazwy szczepów na etykiecie?

Nazwa szczepu składa się z trzech części: rodzaju, gatunku i oznaczenia szczepu. Wszystkie trzy powinny być na etykiecie, bo dopiero razem wskazują konkretną kulturę bakterii.

Najczęściej spotkasz bakterie z rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium. W jogurtach występują zwykle Streptococcus thermophilus i Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus.

W 2020 roku dawny rodzaj Lactobacillus podzielono na kilka nowych rodzajów. Dlatego ten sam gatunek bywa zapisany dwojako, na przykład Lactobacillus rhamnosus albo Lacticaseibacillus rhamnosus. Obie nazwy dotyczą tej samej bakterii.

Pełne oznaczenie ma znaczenie, bo bakterie tego samego gatunku, ale różnych szczepów, to nie te same kultury. Jeśli na etykiecie podano tylko rodzaj albo gatunek, brakuje informacji potrzebnej do porównania produktów.

Co oznacza CFU na etykiecie?

CFU (ang. colony forming units, czyli jednostki tworzące kolonie) to liczba żywych komórek bakterii, które potrafią się namnażać w warunkach laboratoryjnych. Producent podaje ją na porcję dzienną, na przykład na jedną saszetkę albo określoną liczbę kropli.

Sprawdź, czy liczba dotyczy chwili produkcji, czy końca terminu przydatności. Druga informacja jest bardziej użyteczna, bo bakterie z czasem obumierają. Wyższa liczba nie oznacza, że produkt jest lepszy ani że nadaje się dla dziecka.

Porcję ustala producent i podaje ją na opakowaniu. O tym, czy i ile podać dziecku, decyduje pediatra.

Kefir, jogurt naturalny i kiszonki w kuchni

Kefir, jogurt naturalny, kwaśne mleko i kiszonki to zwykłe produkty spożywcze, które można włączyć do zróżnicowanej diety. Nie są suplementami i nie przypisujemy im działania na organizm. Znajdziesz je w kategoriach nabiał i alternatywy roślinne oraz kiszonki.

Żywe kultury zostają w produkcie tylko wtedy, gdy nie poddano go obróbce cieplnej po fermentacji. Informację o pasteryzacji i o żywych kulturach szukaj na etykiecie.

Kiszonki zawierają sporo soli, a jogurty smakowe zwykle dodatek cukru, dlatego przy małych dzieciach lepiej wybierać wersje naturalne, a ilości uzgodnić z pediatrą. W kuchni kefir i jogurt naturalny pasują do owoców i płatków owsianych albo jako baza chłodnika czy sosu.

Od jakiego wieku producent dopuszcza produkt?

Wiek podaje producent na opakowaniu i to od niego zależy, czy produkt jest przeznaczony dla niemowląt, przedszkolaków czy starszych dzieci. Spotkasz krople i saszetki dla najmłodszych oraz kapsułki, które wymagają umiejętności połykania.

Granica wieku od producenta nie zastępuje decyzji lekarza. Przed podaniem produktu dziecku, zwłaszcza niemowlęciu lub wcześniakowi, skonsultuj się z pediatrą.

Karmienie piersią jest najlepszym sposobem żywienia niemowląt, a o rozszerzaniu diety decyduje pediatra. Jeśli dziecko nie jest karmione piersią, wybór mleka modyfikowanego także warto omówić z lekarzem. Niektóre mleka modyfikowane zawierają dodatek kultur bakterii, co widać w wykazie składników, a przygotowuje się je ściśle według instrukcji na opakowaniu.

Jak wybrać produkt z kulturami bakterii dla dziecka?

Zacznij od etykiety, bo to ona zawiera najważniejsze informacje. Sprawdź kolejno:

1. Wiek: czy producent dopuszcza produkt dla wieku dziecka.
2. Nazwa szczepu: pełna, z rodzajem, gatunkiem i oznaczeniem szczepu.
3. CFU: liczba na porcję i informacja, czy dotyczy końca terminu przydatności.
4. Forma i porcja: krople, saszetka lub kapsułka oraz ilość na dzień podana przez producenta.
5. Pozostałe składniki: cukier, słodziki, aromaty, nośniki i alergeny, na przykład mleko lub soja.
6. Termin przydatności i warunki przechowywania: lodówka albo chłodne, suche miejsce.
7. Kategoria produktu: suplement diety nie jest lekiem.

Jeśli dziecko nie połyka kapsułek, wygodniejsza bywa płynna forma. W ofercie sklepu znajdziesz płynne produkty marki Joy Day. Wiek, porcję i sposób przechowywania sprawdź w opisie produktu i na opakowaniu, a decyzję o podaniu dziecku omów z pediatrą.

Jak podawać produkt zgodnie z etykietą?

Sposób podania zależy od formy i jest opisany przez producenta. Zwykle wygląda to tak:

• Krople: odmierzona liczba kropli na łyżeczkę albo do niewielkiej ilości chłodnego lub letniego płynu.
• Saszetki: zawartość rozpuszczona w chłodnej lub letniej wodzie albo wymieszana z niewielką porcją jedzenia.
• Kapsułki: połykane w całości z wodą, wyłącznie przez dzieci, które potrafią to bezpiecznie zrobić.

Nie przekraczaj porcji z etykiety i nie łącz kilku suplementów z kulturami bakterii bez konsultacji z lekarzem. Jeśli po podaniu produktu pojawi się niepokojąca reakcja, przerwij podawanie i skontaktuj się z lekarzem.

Jak przechowywać probiotyki?

Zawsze zgodnie z etykietą, bo wymagania zależą od produktu: jedne trzeba trzymać w lodówce, inne w chłodnym i suchym miejscu.

• Do lodówki odkładaj tylko te produkty, przy których producent podaje taki wymóg.
• Pozostałe trzymaj w suchym miejscu, z dala od słońca, źródeł ciepła i wilgoci.
• Nie zostawiaj produktu w samochodzie ani w torbie w upalne dni.
• Opakowanie zamykaj szczelnie, a krople po otwarciu zużyj w czasie podanym na etykiecie.
• Nie rozpuszczaj w gorących napojach, chyba że etykieta wyraźnie na to pozwala.
• Termin przydatności obowiązuje dla nieuszkodzonego opakowania przechowywanego w podanych warunkach.
• Trzymaj produkty poza zasięgiem dzieci.

Produkty fermentowane, czyli kefir, jogurt naturalny i kiszonki, przechowuje się zwykle w lodówce. Kiszone warzywa powinny pozostawać zanurzone w zalewie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy probiotyk jest lekiem?

Nie. Probiotyk sprzedawany w sklepie to najczęściej suplement diety, czyli środek spożywczy uzupełniający dietę, a nie lek. Dla kultur bakterii nie ma w UE zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych. Przy jakichkolwiek dolegliwościach dziecka trzeba zgłosić się do lekarza, a o podaniu suplementu decyduje pediatra.

Ile CFU powinien mieć probiotyk dla dziecka?

Nie ma jednej liczby, którą można wskazać dla wszystkich dzieci. Producent podaje na etykiecie ilość CFU w porcji dziennej dla określonej grupy wiekowej. Wyższa liczba nie oznacza lepszego produktu, dlatego porcję i wybór produktu warto omówić z pediatrą, zamiast porównywać same liczby.

Czy kefir i jogurt naturalny to probiotyki?

Nie zawsze. To produkty fermentowane, które zawierają kultury bakterii, ale o probiotyku mówi się zwykle wtedy, gdy producent podaje konkretny szczep i jego ilość. Żywe kultury zostają w produkcie, jeśli nie poddano go obróbce cieplnej po fermentacji, co warto sprawdzić na etykiecie.

Czy probiotyk trzeba przechowywać w lodówce?

To zależy od produktu. Część suplementów wymaga lodówki, inne można trzymać w suchym, chłodnym miejscu, z dala od słońca. Decyduje informacja od producenta na opakowaniu. Po otwarciu krople i inne formy płynne zużyj w terminie podanym na etykiecie, a produkty trzymaj poza zasięgiem dzieci.

Od jakiego wieku dziecko może dostać probiotyk?

Dopuszczalny wiek określa producent i podaje go na opakowaniu. Produkty różnią się w tym zakresie: jedne są przeznaczone dla niemowląt, inne dla starszych dzieci. Niezależnie od zapisu na etykiecie, o podaniu produktu niemowlęciu lub małemu dziecku decyduje pediatra, który zna jego stan i przyjmowane leki.

Czy nazwa szczepu na etykiecie jest ważna?

Tak, bo identyfikuje konkretną kulturę bakterii. Pełna nazwa obejmuje rodzaj, gatunek i oznaczenie szczepu, na przykład Lactobacillus rhamnosus GG. Brak oznaczenia szczepu utrudnia porównanie produktów. Sama nazwa szczepu nie oznacza jednak, że produkt ma zatwierdzone oświadczenie zdrowotne, a takich oświadczeń dla kultur bakterii w UE nie ma.