Kawa bezkofeinowa to kawa, z której usunięto większość kofeiny. Robi się to na surowych ziarnach, jeszcze przed paleniem, więc po wypaleniu i zaparzeniu przypomina zwykłą kawę. Nie jest w stu procentach wolna od kofeiny, ale zostają w niej tylko śladowe ilości.
Jak powstaje kawa bezkofeinowa
Kofeinę usuwa się z surowych, niepalonych ziaren, które najpierw nawilża się parą lub wodą. Wilgoć sprawia, że ziarna pęcznieją, a kofeina łatwiej się z nich uwalnia. Potem ziarna mają kontakt z wodą, gazem albo rozpuszczalnikiem, który wiąże kofeinę, i są ponownie suszone. Dopiero wtedy trafiają do palarni. Kofeina to tylko jeden z wielu związków w kawie, dlatego proces ma usunąć kofeinę, a resztę składu zachować możliwie nietkniętą.
Metody dekofeinizacji: wodna, dwutlenkiem węgla i rozpuszczalnikami
Stosuje się trzy główne metody: wodną, z dwutlenkiem węgla i z rozpuszczalnikami. Różnią się tym, co wiąże kofeinę i czy w procesie pojawiają się substancje chemiczne.
- Metoda wodna (np. Swiss Water). Ziarna moczy się w gorącej wodzie, a kofeinę wychwytuje filtr z węglem aktywnym. W metodzie Swiss Water woda jest wcześniej nasycona składnikami zielonej kawy, dlatego z ziaren wypłukuje się głównie kofeina, a nie smak. Nie używa się rozpuszczalników chemicznych.
- Dwutlenek węgla. Nawilżone ziarna trafiają do zbiornika, przez który przepływa dwutlenek węgla pod wysokim ciśnieniem. Gaz wiąże kofeinę, a następnie jest z niej oczyszczany i używany ponownie. Metoda jest często opisywana jako łagodna dla aromatu ziaren.
- Rozpuszczalniki. Stosuje się na przykład chlorek metylenu lub octan etylu, które wiążą kofeinę i są następnie usuwane z ziaren parą. Przepisy określają dopuszczalne pozostałości takich substancji w gotowej kawie. Producenci nie zawsze podają tę metodę na opakowaniu.
| Metoda | Co wiąże kofeinę | Chemiczne rozpuszczalniki |
|---|---|---|
| Wodna (np. Swiss Water) | woda i filtr z węglem aktywnym | nie |
| Dwutlenek węgla | dwutlenek węgla pod ciśnieniem | nie |
| Rozpuszczalniki | chlorek metylenu lub octan etylu | tak |
W kawach ekologicznych informację o metodzie dekofeinizacji warto potwierdzić na opakowaniu lub u producenta, zamiast zakładać ją z góry.
Ile kofeiny ma kawa bezkofeinowa
Filiżanka kawy bezkofeinowej zawiera zwykle około 2-7 mg kofeiny, podczas gdy zwykła kawa parzona ma jej około 80-100 mg. To wartości orientacyjne, bo wynik zależy od ilości kawy, mocy naparu i sposobu parzenia.
W Unii Europejskiej kawa oznaczana jako bezkofeinowa może zawierać nie więcej niż około 0,1% kofeiny w suchej masie palonych ziaren, a kawa rozpuszczalna około 0,3%. Przy kilku filiżankach dziennie te niewielkie ilości się sumują, dlatego osoby, które muszą ściśle kontrolować kofeinę, powinny sprawdzić dane producenta i zapytać lekarza.
Czy kawa bezkofeinowa smakuje inaczej
Tak, często jest nieco łagodniejsza i mniej intensywna w aromacie, ale skala różnicy zależy od metody dekofeinizacji, gatunku ziaren i stopnia wypalenia. Kofeina odpowiada tylko za część goryczy, a większość smaku pochodzi z innych związków, z których część może się częściowo wypłukać podczas procesu.
Na smak wpływa też sam gatunek. Arabica jest zwykle łagodniejsza i bardziej złożona w smaku, a Robusta daje pełniejsze, bardziej gorzkie ciało. Ziarna z różnych krajów, na przykład z Etiopii czy Peru, mogą też różnić się nutami smakowymi. Jeśli pierwsza kawa nie przypadnie Ci do gustu, wypróbuj inny gatunek, pochodzenie lub metodę parzenia, zanim zrezygnujesz.
Rodzaje kawy bezkofeinowej: ziarnista, mielona i rozpuszczalna
Kawa bezkofeinowa jest dostępna w trzech postaciach: ziarnistej, mielonej i rozpuszczalnej. Wybór zależy głównie od tego, jak parzysz kawę i ile czasu chcesz na to poświęcić.
| Rodzaj | Jak przygotować | Zaleta | Ograniczenie |
|---|---|---|---|
| Ziarnista | mielisz tuż przed parzeniem | aromat dłużej zachowany w ziarnach | potrzebny młynek |
| Mielona | zalewasz lub parzysz od razu | wygodna, gotowa do użycia | aromat słabnie po otwarciu szybciej niż w ziarnach |
| Rozpuszczalna | zalewasz gorącą wodą | gotowa w chwilę | smak inny niż kawy parzonej |
Jeśli lubisz świeżo mielić kawę do ekspresu lub prasy, sięgnij po kawę ziarnistą. Wersja rozpuszczalna bywa liofilizowana, czyli suszona z zamrożonego ekstraktu.
W kategorii kawa bezkofeinowa są dostępne kawy BIO, między innymi marek Terra Etica, Oxfam, Mount Hagen, Quba Caffe, Destination i Alternativa3, w wersji ziarnistej, mielonej i rozpuszczalnej.
Niezależnie od postaci kawę przechowuj w szczelnym pojemniku, w suchym i ciemnym miejscu, z dala od źródeł ciepła.
Kawa bezkofeinowa a kawa zbożowa: różnice
Kawa bezkofeinowa to prawdziwa kawa z ziaren kawowca, z której usunięto kofeinę, a kawa zbożowa to napój z prażonych zbóż lub innych składników, który zwykle nie zawiera kawy.
| Cecha | Kawa bezkofeinowa | Kawa zbożowa |
|---|---|---|
| Surowiec | ziarna kawowca, np. Arabica lub Robusta | prażone zboża, np. jęczmień lub żyto, czasem cykoria |
| Kofeina | śladowe ilości | zwykle brak, jeśli w składzie nie ma kawy |
| Smak | zbliżony do kawy, z goryczką i aromatem kawowym | łagodniejszy, przypieczony, zbożowy |
| Przygotowanie | jak zwykła kawa, w dowolnym sposobie parzenia | zalewana lub gotowana, często w formie rozpuszczalnej |
Jeśli chcesz całkiem zrezygnować z kawy, sprawdź kawy zbożowe. Jeśli zależy Ci na smaku kawy i chcesz ograniczyć kofeinę, wybierz bezkofeinową. Osoby unikające glutenu powinny sprawdzić skład kawy zbożowej, ponieważ jęczmień i żyto zawierają gluten.
Jak parzyć kawę bezkofeinową
Kawę bezkofeinową parzy się tak samo jak zwykłą: wodą o temperaturze około 90-96°C i w proporcji około 60 g kawy na litr wody. Jeśli napar wydaje się gorzki, spróbuj lekko obniżyć temperaturę wody albo skrócić czas parzenia.
| Metoda | Zmielenie | Proporcje | Czas |
|---|---|---|---|
| Prasa francuska | grube | 12 g na 200 ml | około 4 min |
| Przelew (dripper) | średnie | 12 g na 200 ml | około 3 min |
| Zalewana w kubku | średnie do drobnego | 12 g na 200 ml | około 4 min |
| Kawiarka (moka) | średnio drobne | kosz pełny, woda do zaworu | około 4-5 min |
| Ekspres ciśnieniowy | drobne | około 18 g na 36-40 ml | około 25-30 s |
Proporcje traktuj jako punkt wyjścia i dopasuj do własnego smaku. Waga kuchenna pomaga powtarzać ten sam wynik, a ziarna warto mielić tuż przed parzeniem.
Przepis: kawa bezkofeinowa z prasy francuskiej (2 porcje)
Składniki:
- 24 g kawy bezkofeinowej mielonej grubo (lub ziaren zmielonych tuż przed parzeniem)
- 400 ml wody
Przygotowanie:
- Zagotuj wodę i odczekaj około minuty, aż ostygnie do około 92-96°C.
- Wsyp kawę do prasy francuskiej i zalej ją wodą tak, aby zwilżyć wszystkie fusy.
- Załóż pokrywkę z uniesionym tłokiem i odczekaj około 4 minuty.
- Powoli dociśnij tłok, a kawę od razu przelej do filiżanek lub dzbanka, aby nie przeciągnęła się i nie zgorzkniała.
Przepis: mrożona kawa bezkofeinowa z mlekiem (1 porcja)
Składniki:
- 2 czubate łyżeczki kawy rozpuszczalnej bezkofeinowej (około 4 g)
- 50 ml gorącej wody
- 150 ml zimnego mleka lub napoju roślinnego
- 5-6 kostek lodu
Przygotowanie:
- Rozpuść kawę w gorącej wodzie i odstaw na kilka minut, aby przestygła.
- Napełnij wysoką szklankę kostkami lodu.
- Wlej ostudzoną kawę i dolej zimne mleko.
- Wymieszaj i podawaj od razu.
Kawa bezkofeinowa w ciąży
To pytanie do lekarza lub położnej, ponieważ nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich, a ten wpis nie zastępuje porady medycznej. Kawa bezkofeinowa zawiera śladowe ilości kofeiny, a kofeina występuje też w herbacie, kakao, czekoladzie i napojach typu cola lub energetycznych.
Aktualne zalecenia dotyczące kofeiny w ciąży i w czasie karmienia piersią omów z lekarzem lub położną, także w kwestii kawy bezkofeinowej. Tak samo postąp, jeśli przyjmujesz leki lub masz chorobę, przy której lekarz zalecił ograniczenie kofeiny.
Na co zwrócić uwagę na etykiecie
Najpierw sprawdź, czy produkt jest wyraźnie oznaczony jako bezkofeinowy, a następnie, jaką metodą usunięto kofeinę i z jakich ziaren kawa powstała. Pomocna będzie krótka lista:
- Nazwa i deklaracja: określenie "bezkofeinowa" lub "decaf" oraz ewentualna informacja o zawartości kofeiny.
- Metoda dekofeinizacji: na przykład Swiss Water, dwutlenek węgla lub metoda wodna. Jeśli jej brak, zapytaj producenta.
- Gatunek: 100% Arabica lub mieszanka Arabica z Robustą, co wpływa na smak.
- Pochodzenie: kraj lub region uprawy, na przykład Etiopia lub Peru.
- Certyfikaty: unijne logo produkcji ekologicznej z kodem jednostki certyfikującej oraz znak Fair Trade, jeśli producent go stosuje.
- Postać i zmielenie: ziarna, kawa mielona lub rozpuszczalna oraz informacja, do jakiego sposobu parzenia produkt jest przeznaczony.
- Skład i data: w czystej kawie skład to zwykle 100% kawa, a w napojach zbożowych lista zbóż i dodatków; sprawdź też termin przydatności i datę palenia, jeśli jest podana.
Jeśli dopiero wybierasz rodzaj kawy, przejrzyj cały dział kawy, gdzie znajdziesz różne rodzaje i gramatury. W razie wątpliwości kieruj się informacjami producenta na opakowaniu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy kawa bezkofeinowa jest całkowicie pozbawiona kofeiny?
Nie. Po dekofeinizacji w ziarnach zostaje niewielka ilość kofeiny, zwykle około 2-7 mg w filiżance. Według unijnych przepisów limit wynosi około 0,1% w suchej masie palonych ziaren. Dokładne dane podaje producent, a osoby wrażliwe na kofeinę powinny skonsultować się z lekarzem.
Która metoda dekofeinizacji nie wykorzystuje chemicznych rozpuszczalników?
Metoda wodna, na przykład Swiss Water, oraz metoda z użyciem dwutlenku węgla nie wykorzystują chemicznych rozpuszczalników. W pierwszej kofeinę wychwytuje filtr z węglem aktywnym, w drugiej gaz pod wysokim ciśnieniem. Informacji o metodzie szukaj na opakowaniu lub u producenta.
Czy z kawy bezkofeinowej można zrobić espresso lub cappuccino?
Tak, kawa bezkofeinowa nadaje się do ekspresu ciśnieniowego tak samo jak zwykła. Wybierz ziarna lub kawę mieloną drobno do espresso i dopasuj zmielenie do swojej maszyny. U części kaw crema bywa nieco mniej wyraźna, ale nie wpływa to na możliwość przygotowania espresso, cappuccino czy latte.
Czy kawa zbożowa to to samo co kawa bezkofeinowa?
Nie. Kawa bezkofeinowa powstaje z ziaren kawowca, z których usunięto kofeinę, i ma smak zbliżony do zwykłej kawy. Kawa zbożowa to napój z prażonych zbóż lub innych składników, zwykle bez ziaren kawy, dlatego zazwyczaj nie zawiera kofeiny. Osoby unikające glutenu powinny sprawdzić jej skład.
Jak przechowywać kawę bezkofeinową?
Trzymaj ją w szczelnym pojemniku, w suchym, ciemnym miejscu, z dala od kuchenki i światła słonecznego. Kawę mieloną zużyj w ciągu kilku tygodni od otwarcia opakowania, a ziarna zmiel dopiero przed parzeniem. Zawsze stosuj się do informacji o przechowywaniu podanych przez producenta.